İşveren, iş sözleşmesi sona erdiğinde SGK’ya işten ayrılış bildirgesi verir ve ayrılış nedenini bir kodla belirtir. Bu kod; işsizlik ödeneği incelemesini, işçinin sonraki iş başvurularını ve kıdem tazminatı tartışmasını etkileyebilir. Ancak SGK kodu, fesih nedeninin mahkeme bakımından kesin ve değiştirilemez kanıtı değildir.
Kod 46 ve kod 49 ne anlama gelir?
2021 yılında genel nitelikteki eski “29” kodu, İş Kanunu’nun 25/II maddesindeki farklı fesih nedenlerini ayırmak amacıyla 42 ile 50 arasındaki kodlara bölünmüştür.
- Kod 46, işçinin işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması veya meslek sırlarını açıklaması gibi İş Kanunu m.25/II-e kapsamındaki iddialarla ilişkilidir.
- Kod 49, işçinin kendi isteği veya savsaması nedeniyle iş güvenliğini tehlikeye düşürmesi ya da işverene önemli zarar vermesi iddiasıyla, m.25/II-ı kapsamında kullanılır.
- Eski kod 29, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık başlığını topluca ifade ediyordu. Eski tarihli kayıtlarda görülebilir; yeni bildirimlerde alt neden kodları kullanılır.
Kodların açıklaması zaman içinde idari düzenlemelerle değişebileceğinden, güncel hizmet kaydı ve işten ayrılış bildirgesi birlikte kontrol edilmelidir.
Yanlış kod neden önemlidir?
Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık iddiası içeren kodlar, işçinin kıdem ve ihbar tazminatı taleplerine karşı işveren savunmasının parçası olabilir. İşsizlik ödeneği başvurusu da bildirilen sona erme nedenine göre değerlendirilir.
Öte yandan yalnızca kod yazılmış olması, iddia edilen eylemin gerçekleştiğini kanıtlamaz. İşveren haklı feshe dayanıyorsa fesih nedenini ve süresinde hareket ettiğini ispatlamalıdır. Fesih bildirimi, savunma istemi, tutanaklar, kamera kayıtları, yazışmalar ve tanıklar birlikte değerlendirilir.
İlk olarak hangi belgeler alınmalı?
- e-Devlet’ten SGK Tescil ve Hizmet Dökümünü kontrol edin.
- İşten ayrılış bildirgesinin ve fesih yazısının örneğini isteyin.
- Savunmanız alındıysa verdiğiniz metni ve size yöneltilen iddiayı saklayın.
- Olayla ilgili mesaj, tutanak ve tanık bilgilerini kaydedin.
- İşe iade istiyorsanız fesih bildiriminin tebliğ tarihinden başlayan bir aylık süreyi kaçırmayın.
Kod nasıl düzeltilebilir?
Kod 29, 46 veya 49 kaydınız varsa önce SGK çıkış kodu rehberinde kodun genel anlamını ve hazırlanabilecek belgeleri görebilirsiniz.
İlk yol, işverenden gerçeğe uygun düzeltme bildirimi yapmasını istemektir. İşverenin düzeltme yapmaması hâlinde SGK’ya belgelerle başvuru ve uyuşmazlığın sonuçlarına göre arabuluculuk veya dava yolları değerlendirilebilir.
Yalnızca kod değişikliği istemek yerine fesih türü, kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade ve işsizlik ödeneği yönünden bütün sonuçlar birlikte ele alınmalıdır. İşçilik alacakları ve işe iade uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuk zorunludur.
İşten çıkarıldıktan sonraki adımlar için işten çıkarıldım rehberini, işe dönüş talebi için işe iade davası yazımızı inceleyebilirsiniz.
Çıkış kodunuz gerçeği yansıtmıyor mu?
Fesih bildirimi, SGK kaydı ve işverenin gerekçesini birlikte inceleyerek düzeltme ve alacak yollarını değerlendirebiliriz.