İhtiyari arabuluculuk

İhtiyari arabuluculuk, mevcut bir uyuşmazlığı tarafların kendi iradeleriyle müzakere edebilmesi için kullanılan bir yoldur. Arabulucu karar vermez; tarafların iletişim kurmasına ve çözüm seçeneklerini değerlendirmesine yardımcı olur. Anlaşma ancak tarafların kabulüyle oluşur. Sonuç, süre veya ödeme konusunda önceden garanti verilemez.

Büromuz bu süreçte hazırlık ve taraf vekilliği kapsamında hukuki destek sunar. Bu sayfadaki avukatlık hizmeti, bağımsız arabulucunun göreviyle aynı değildir. Aynı uyuşmazlıkta arabuluculuk görevi ile taraf vekilliği birlikte yürütülmez.

İhtiyari arabuluculuk nasıl başlar?

İlk adım, uyuşmazlığın konusunu ve talebinizi netleştirmektir. Sözleşmeden doğan bir alacak, iş ilişkisinin sona ermesinden sonra tartışılan haklar veya şirketler arasındaki ödeme anlaşmazlığı buna örnek olabilir. Her konu arabuluculuğa uygun değildir: tarafların serbestçe tasarruf edemediği konular ve aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar bu yolla çözülemez.

1. Konuyu ve tarafları belirleyin. Tartışılan işlem, talep kalemleri, önemli tarihler ve karşı tarafın doğru unvanı hazırlanır.
2. Elverişlilik ve süreleri kontrol edin. İhtiyari yolun uygunluğu, dava şartı başvurunun bulunup bulunmadığı ve yaklaşan süreler birlikte değerlendirilir.
3. Ortak irade ve arabulucu seçimini netleştirin. Taraflar, aksi bir usul kararlaştırmadıkça sicile kayıtlı arabulucuyu birlikte seçer. Bir tarafın talebi diğerini anlaşmaya zorlamaz.
4. Görüşmeye hazırlanın. Talepler, belgeler, temsil yetkisi ve ücret paylaşımı toplantı öncesinde açıklığa kavuşturulur.
5. Sonucu yazılı olarak değerlendirin. Anlaşma sağlanırsa kapsamı ve uygulanma koşulları açıkça yazılır; anlaşma olmazsa sonraki hukuki yollar ve süreler ele alınır.

Telefon veya WhatsApp üzerinden görüşme planlarken yalnızca uyuşmazlığın genel konusunu ve görüşme talebinizi belirtmeniz yeterlidir. Kimlik bilgilerinizi, karşı tarafa ait kişisel verileri ve dosya belgelerini ilk mesajda göndermeyin.

Hangi uyuşmazlıklarda değerlendirilebilir?

• İşçi–işveren uyuşmazlıkları: Kıdem, ihbar, ücret veya izin alacağı gibi tartışılan haklar; talebin niteliğine ve emredici kurallara göre değerlendirilir. Çalışma devam ederken gelecekteki haklardan topluca vazgeçme amacıyla kullanılmamalıdır.
• Ticari alacaklar: Fatura, cari hesap, mal teslimi veya hizmet sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar.
• Sözleşme ve kira uyuşmazlıkları: Ödeme, teslim ve sözleşmenin sona ermesi gibi üzerinde serbestçe tasarruf edilebilen konular.
• Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklar: Talebin niteliği ve şirketler hukukundaki emredici sınırlar gözetilerek müzakereye elverişli konular.

Bu örnekler, her dosyanın aynı usulle yürütüleceği anlamına gelmez. İş uyuşmazlıkları için iş hukuku sayfamızdan, işçilik alacaklarına ilişkin başvuru ayrıntıları için zorunlu arabuluculuk rehberinden yararlanabilirsiniz.

Görüşmeden önce hangi belgeleri hazırlamalıyım?

Belgeleri göndermek yerine önce bir dosyada toplayın. Hangi belgelere ihtiyaç olduğu ilk değerlendirmede belirlenebilir.

• Sözleşme ve varsa ekleri; iş uyuşmazlığında fesih bildirimi ve bordrolar.
• Ödeme dekontları, faturalar, teslim veya çalışma kayıtları.
• Talep kalemleri ve önemli tarihleri içeren kısa bir liste.
• Konuyla ilgili yazışmalar, ihtarnameler ve varsa dava veya icra dosyası bilgileri.
• Şirket adına katılım varsa temsil ve imza yetkisini gösteren belgeler; avukatla katılımda uygun yetkiyi içeren vekâletname.

Toplantı kontrol listesini hazırlık için kullanabilirsiniz. İşçilik alacağının hesaplanması, tek başına o tutarın kesin olarak hak edildiği veya karşı tarafça kabul edileceği anlamına gelmez.

Arabulucu ile taraf avukatı arasındaki fark

Arabulucu, taraflara eşit mesafede duran bağımsız kişidir. Müzakereyi yürütür; taraflardan birinin talebini savunmak veya onun adına hukuki değerlendirme yapmak için görev almaz.

Taraf avukatı, kendi müvekkilinin talebini, delillerini, seçeneklerini ve anlaşma metnini değerlendirir. Ödeme takvimi, feragat, ibra ve uyuşmazlığın kapsamı gibi sonuçları müvekkiline açıklar. Avukatla görüşme planlamak, karşı tarafın sürece katılacağı veya bir anlaşmanın sağlanacağı anlamına gelmez.

Ayrıntılar için arabuluculukta taraf avukatının rolünü inceleyebilirsiniz.

Ücret nasıl belirlenir?

Arabulucu ücreti ile taraf avukatının ücreti iki ayrı kalemdir. Arabulucu ücretinde uyuşmazlığın türü, kapsamı, anlaşma durumu ve yürürlükteki Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi önem taşır. Ücretin ve masrafların kim tarafından karşılanacağı baştan konuşulmalıdır.

Taraf vekilliğinde hizmetin kapsamı ve avukatlık ücret sözleşmesi ayrıca belirlenir; yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi dikkate alınır. Dosya değerlendirilmeden herkes için geçerli tek bir ücret söylemek doğru olmaz.

İhtiyari arabuluculuk ücret rehberi ile avukatlık ücretleri sayfasında bu ayrımı daha ayrıntılı bulabilirsiniz. Arabulucu tarifesinin güncel metinlerine Adalet Bakanlığının ücret tarifeleri bölümünden ulaşılabilir.

Ne kadar sürer, anlaşma olmazsa ne olur?

İhtiyari süreç için her dosyaya uygulanacak tek bir bitiş tarihi yoktur. Belgelerin durumu, taraf sayısı, toplantı takvimi ve uyuşmazlığın kapsamı süreyi etkiler. Süreye ilişkin açıklamaları ayrıca inceleyebilirsiniz.

Sadece telefonla bilgi istemek veya tek taraflı başvuru hazırlamak bütün hukuki süreleri kendiliğinden durdurmaz. İhtiyari arabuluculukta sürecin kanuni başlangıç koşulları ve süre hesabı ayrıca değerlendirilmelidir (6325 sayılı Kanun m.16).

Anlaşma sağlanamazsa sırf görüşmeye katılmış olmak haklardan vazgeçildiği anlamına gelmez. Görüşme beyanlarının gizliliği ve delil olarak kullanılamaması kuralının kanuni kapsamı korunur. Sonraki başvuru veya dava için kalan süreler kontrol edilir.

Anlaşma belgesini imzalamadan önce

Hangi talepte anlaşıldığı, tutar, ödeme günleri, taksitler, teslim yükümlülükleri ve edimin yerine getirilmemesinin sonuçları açıkça yazılmalıdır. Anlaşılan konuların sonradan dava edilememesi ve belgenin icra edilebilirliği ayrı ayrı değerlendirilir.

İcra edilebilirlik şerhi gerekip gerekmediği; uyuşmazlığın türüne, belgenin içeriğine, imzalayanlara ve kanundaki özel hükümlere bağlıdır. Her anlaşma için aynı imza veya şerh kuralı geçerliymiş gibi hareket edilmemelidir. Anlaşma belgesi ve geçerlilik rehberini imzadan önce okuyabilirsiniz.

Dava şartı arabuluculukla farkı nedir?

İhtiyari yolda sürece başlama iradesi taraflara aittir. Dava şartı arabuluculukta ise kanunun belirlediği bazı davalardan önce başvuru yapılması gerekir. Başvuru zorunluluğu, anlaşma zorunluluğu anlamına gelmez.

İşçi–işveren alacakları ve işe iade, kanunda sayılan ticari ve tüketici uyuşmazlıkları ile bazı kira ve taşınmaz uyuşmazlıkları dava şartı kapsamındadır; istisnalar ayrıca kontrol edilmelidir. İş uyuşmazlıklarındaki başvuru yeri ve süreler, ihtiyari süreçten farklı kurallara tabidir.

Kapsam ve istisnalar için hangi davalarda arabuluculuk zorunlu? yazısını veya arabuluculuk başvuru kontrolünü inceleyebilirsiniz. Yaklaşan dava veya başvuru süresi varsa ihtiyari görüşmenin sonucunu bekleyerek bu süreyi geçirmeyin.

Resmî kaynaklar ve ilgili hükümler

• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — m.1, 3–5, 7, 9, 13–18/B: kapsam, iradilik, tarafsızlık, başlangıç ve anlaşma.
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — m.3: iş uyuşmazlıklarında dava şartı başvuru.
• Adalet Bakanlığı — Arabuluculuk ücret tarifeleri.

Son içerik ve kaynak güncellemesi: 8 Kasım 2026. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada uygulanacak kurallar ayrıca değerlendirilir.