İş Davaları Rehberi: Süreler, Arabuluculuk ve Mahkeme

İş davaları, işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar için iş mahkemelerinde açılan davalardır. Bu davalarda en çok hak kaybına yol açan konular süreler ve dava öncesi zorunlu arabuluculuktur. Bu rehberde zamanaşımı sürelerini, arabuluculuğun hangi davalarda şart olduğunu, yetkili mahkemeyi ve 2026'da dava açma usulünde yapılan değişikliği özetliyoruz. Konulara göre düzenlenmiş tüm yazı ve araçlar için İş Hukuku Rehberi sayfasına geçebilirsiniz.

İş davalarında zamanaşımı süreleri

• Kıdem, ihbar, kötüniyet tazminatı, eşit davranmama tazminatı ve yıllık izin ücreti: 5 yıl (4857 sayılı İş Kanunu ek m.3). Bu süre, 25.10.2017'den sonra sona eren iş sözleşmeleri için geçerlidir.
• Ücret alacakları (fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri dahil): 5 yıl (4857 sayılı Kanun m.32; Türk Borçlar Kanunu m.147).
• İş kazasından doğan tazminat: Kural olarak 10 yıl (TBK m.146). Ayrıntılar için iş kazası tazminatı davası yazımıza bakabilirsiniz.
• Hizmet tespiti: Hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl; bu süre hak düşürücüdür (5510 sayılı Kanun m.86).
• İşe iade: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvuru; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava (4857 sayılı Kanun m.20; 7036 sayılı Kanun m.3).

Zamanaşımı, alacağın talep edilebilir (muaccel) hâle geldiği tarihten başlar (TBK m.149). Kıdem ve ihbar tazminatında bu tarih genellikle iş sözleşmesinin sona erdiği tarihtir; aylık ücret alacaklarında ise her ayın ücreti için süre ayrı ayrı işler.

Örnek durum (temsilidir): Bir işçi 2019'dan 2026'ya kadar her ay fazla çalışma yaptığı hâlde ücretini alamamış olsun. İşten Mart 2026'da ayrılıp Eylül 2026'da arabulucuya başvurursa, fazla çalışma alacaklarının beş yıldan eski kısmı zamanaşımı itirazıyla karşılaşabilir. Kıdem tazminatı için ise süre, sözleşmenin sona erdiği Mart 2026'dan başladığından henüz risk yoktur.

İş davalarında arabuluculuk zorunlu mu?

Evet, birçok iş davasında. Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılacak davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır. 2023'te yapılan değişiklikle, bu alacak ve tazminatlarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da bu kapsama alınmıştır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3). Arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir.

Zorunlu arabuluculuğun kapsamı dışında kalan başlıca davalar şunlardır:

• İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları (m.3/3),
• Hizmet tespiti davaları.

Arabuluculuk sürecine ilişkin bazı önemli kurallar:

• Başvuru yeri: Karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosu (m.3/5). İşçinin oturduğu ilçenin bürosu kendiliğinden yetkili olmaz.
• Süre: Arabulucu başvuruyu görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir (m.3/10).
• İlk toplantıya katılmama: Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yalnızca yarısına hükmedilir (m.3/12).
• Son tutanak: Anlaşma olmazsa düzenlenen son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenir.
• Süreler: Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.3/17).

Talebinizde arabuluculuğun zorunlu olup olmadığını arabuluculuk zorunlu mu aracıyla kontrol edebilirsiniz. Süreç hakkında daha fazla bilgi için arabuluculuk sayfamıza, işçilik alacaklarında zorunlu arabuluculuk ve arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa ne olur yazılarımıza bakabilirsiniz.

2026 değişikliği: belirsiz alacak davası kaldırıldı

İşçilik alacakları uzun yıllar, tutarın bilirkişi hesabıyla netleşmesi nedeniyle çoğunlukla belirsiz alacak davası olarak açılıyordu. 16.7.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 31.07.2026) ile HMK m.107 yürürlükten kaldırıldı. Bunun yerine HMK m.109'a eklenen dördüncü fıkraya göre, alacağın yalnızca bir kısmının dava edildiği durumlarda talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sonuna kadar artırılabilir; zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Kanunun geçiş hükmüne göre m.107, kaldırılma tarihinden önce açılmış davalarda uygulanmaya devam eder (6100 sayılı HMK, güncel metin).

İş davalarında görevli ve yetkili mahkeme

İşçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklara iş mahkemeleri bakar; iş mahkemesi kurulmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu davaları iş mahkemesi sıfatıyla görür. Sosyal güvenlik uyuşmazlıkları da iş mahkemelerinin görevindedir.

Yetkili mahkeme, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesi ile işin yapıldığı yer mahkemesidir. İş kazasından doğan tazminat davalarında ayrıca kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Bu kurallara aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir (7036 sayılı Kanun m.6). İstanbul'da Esenler, Bağcılar ve Güngören'deki işyerleri için dava çoğu durumda Bakırköy Adliyesi'ne bağlı iş mahkemelerinde görülür; bu mahkemeler Bahçelievler'deki ek hizmet binasında bulunur.

İş davası ne kadar sürer?

Adalet Bakanlığı her dava için bir hedef süre belirler; bu süre UYAP'ta görülebilir ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Somut süre dosyaya göre farklılık gösterir. İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır (7036 sayılı Kanun m.7); bilirkişi incelemesi, tanık dinlenmesi ve kurum yazışmaları süreyi etkileyen başlıca etkenlerdir. İlk derece kararına karşı istinaf, bazı durumlarda da temyiz yoluna gidilebilir.

İş davalarında avukatlık ücreti

Avukatlık ücretinin alt sınırı, Türkiye Barolar Birliği'nin hazırladığı ve her yıl yeniden belirlenen Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenir (2026 tarifesi: Resmî Gazete, 04.11.2025). Davayı kazanan taraf lehine karşı taraftan alınacak vekâlet ücreti de bu tarifeye göre hesaplanır. Tutarlar her yıl değiştiğinden, güncel değerler dava tarihinde yürürlükte olan tarifeden kontrol edilmelidir.

Dava açmadan önce hazırlanması gereken belgeler

• İş sözleşmesi, varsa fesih bildirimi ve tebliğ tarihi,
• Ücret bordroları ve banka hesap dökümleri,
• e-Devlet'ten alınan SGK hizmet dökümü,
• Çalışma saatlerini gösteren puantaj, giriş-çıkış kayıtları veya mesajlar,
• Tanık olabilecek iş arkadaşlarının iletişim bilgileri.

İşten çıkarıldıktan sonraki ilk adımlar için işten çıkarıldım rehberine, yaklaşık tazminat hesabı için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracına, işçi ve işveren uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgi için iş avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.