Bazı işyerlerinde ücretin bir bölümü bankaya yatırılır, kalan kısmı elden ödenir. SGK primi ve bordro da yalnızca bankaya yatan düşük tutar üzerinden düzenlenebilir. İş sözleşmesi sona erdiğinde temel uyuşmazlık, tazminatın bordrodaki ücretle mi yoksa gerçekte ödenen ücretle mi hesaplanacağıdır.
Hesaplamada hangi ücret esas alınır?
Kıdem ve ihbar tazminatı, işçinin gerçek ücreti üzerinden hesaplanır. Düzenli yol, yemek, prim ve para ile ölçülebilen bazı menfaatler de koşullarına göre giydirilmiş ücrete dahil edilir. Kıdem tazminatında yasal tavan uygulanır.
İşverenin SGK’ya düşük ücret bildirmesi, işçinin gerçek ücretinin mutlaka o tutar olduğu anlamına gelmez. Ancak daha yüksek ücret iddiasını ileri süren tarafın bunu destekleyen deliller sunması gerekir.
Elden ödeme hangi delillerle ispatlanabilir?
Tek bir delil yerine bütün kayıtlar birlikte değerlendirilir:
- Bankaya her ay yatırılan ücret ve aynı tarihlerde yapılan diğer ödemeler
- İşe girişte veya ücret artışında yapılan yazışmalar
- WhatsApp ve e-posta mesajlarında geçen ücret tutarları
- İş sözleşmesi, bordro ve ücret pusulaları
- Aynı işyerinde benzer görevde çalışan tanıklar
- Meslek kuruluşları ve sendikalardan istenebilecek emsal ücret bilgisi
- İşçinin unvanı, kıdemi, yaptığı iş ve işyerinin özellikleri
Tanığın aynı dönemde çalışma düzenini ve ödeme şeklini gerçekten bilmesi önemlidir. Sadece “yüksek ücret alıyordu” şeklindeki soyut anlatım yerine ödeme gününü, yöntemi ve işçinin görevini bilen tanık daha açıklayıcıdır.
İmzalı bordronun etkisi
İşçinin imzasını taşıyan bordro önemli bir belgedir. Bordroda ücret ve fazla çalışma ödemeleri görünüyorsa, daha yüksek tutar iddiasının nasıl ispatlanacağı ayrıca değerlendirilir. Bordro ile banka ödemesi çelişiyorsa veya ücretin farklı olduğunu gösteren yazılı kayıtlar varsa bu çelişki mahkeme tarafından incelenir.
Bordroyu imzalarken gerçeği yansıtmayan tutarlara yazılı ihtirazi kayıt koymak ispat bakımından yararlı olabilir. Boş veya içeriği okunmadan sunulan belgeler imzalanmamalı; imzalanan her belgenin örneği alınmalıdır.
Örnek hesap mantığı
Bankaya 25.000 TL yatırılan, ayrıca her ay düzenli biçimde 10.000 TL elden aldığı ispatlanan bir çalışanın hesabı yalnızca 25.000 TL üzerinden yapılmaz. Gerçek ücretin brüt karşılığı ve düzenli yan haklar belirlenir; kıdem tazminatı bakımından o tarihteki tavan kontrol edilir.
Yaklaşık hesap için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Bordro ücreti ile ispatlanabilen gerçek brüt ücret arasındaki olası farkı yan yana görmek için elden maaş tazminat karşılaştırma aracını açabilirsiniz. Araç sonucu, gerçek ücretin ve hak kazanma koşullarının hukuki incelemesinin yerine geçmez.
SGK bildirimi ve diğer talepler
Eksik ücret bildirimi prim gününden farklı bir konudur. Çalışma hiç bildirilmemiş veya gün sayısı eksik gösterilmişse hizmet tespiti davası gündeme gelebilir. Prime esas kazancın eksik bildirimi bakımından SGK kayıtları ve başvuru yolları ayrıca değerlendirilir.
İşçilik alacakları için dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulur. Talep kalemleri arabuluculuk başvurusunda açıkça gösterilmelidir.
Gerçek ücretinizi belgelerle hesaplayalım
Banka ödemesi, elden ödeme ve yan hakları birlikte değerlendirerek kıdem, ihbar ve fazla çalışma hesabınızı çıkarabiliriz.